|
HIDRELLEZ NEDİR ?
“Doğa”nın her baharda “canlanışı”,
dünyanın her yerinde yaşayan insan toplulukları tarafından,
kendi kültürlerine uygun biçimlerde kutlanır. İnsanlar, kışın
getirdiği karamsarlıktan kurtuldukları için sevinirken, her
bahar yeniden canlanan doğaya umut bağlar, düşlerinin, dileklerinin
gerçekleşmesi için -genellikle Nisan - Mayıs aylarında ve
belli tarihlerde- istekte bulunmanın “tam sırası”
olduğunu düşünürler. Çoğu dini bayramların da kökeninde yer
alan bu inanış, Türk kültüründe en yaygın biçimini “Hıdrellez
şenlikleri”nde bulmuştur. Hıdrellez’de su kenarlarında
bahar yemekleri yemek, en çok istenen şeyleri yazmak ya da
resimlerini yapmak ve bunları genellikle bir gül fidanının
dibine koymak, ateşlerin üzerinden atlayıp olumsuzluklardan
arınmak, doğa ile kurulan ilişkinin ve iletişimin simgelerindendir.
Hıdrellez kısaca insan ve doğa arasındaki iletişimi, baharı
ve umudu simgeleyen bir kültürel gelenektir.
“HIDRELLEZ” SÖZCÜĞÜNÜN
ANLAMI NEDİR ?
Hıdrellez; Hızır ile İlyas
sözcüklerinin birleşmesinden türemiştir. Türk kültüründe sıkıntıda
bulunanların yardımına koşmalarıyla tanınan Hızır ve İlyas
peygamberlerin 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece “buluştukları”,
“dilekleri gerçekleştirdikleri”ne inanılır. Bu inanış, zaman
içinde çeşitli kutlama biçimleriyle “Hıdrellez” denen şenliklere
dönüşmüştür.
“AHIRKAPI’DA HIDRELLEZ”
NEDİR ?
Büyük kentlerde yaşayan insanlar, kentin eski özelliklerini
yitirmesinden dolayı bir çok kültürel geleneğe uyamaz olmuşlardır.
Hıdrellez de bunlardan biridir. “Ahırkapı’da Hıdrellez”,
İstanbullu’ların her baharda tek başlarına yapamayacağı bir
şenliği, tarihi yarımadanın tam da ortasında, denize yakın
Ahırkapı Sokak’ta topluca yapmalarına olanak tanıyan, kültürel
geleneklerin de unutulmamasını sağlayan bir sivil etkinliktir.
Bu etkinlikte Hıdrellez geleneğinin tüm temaları yer alır.
“Bahar yiyecekleri” sokaktaki tezgahlarda
bulunur. “Eğlence” semtin kendine has ve
günümüzde artık o kadar da bulunamayan “en eski İstanbullu”ları
olan gruplar tarafından “müzik” ve “oyun”larla
sağlanır. “Dilekler”, kağıtlara yazılıp yine
Türk kutlama kültüründe önemli yeri olan ve “dilek
ağacı”nı simgeleyen “Nahıl”lara
ve çevresindeki gül fidanlarına asılır. Son olarak Hıdrellez’in
“olmazsa olmaz” ögelerinden olan “ateşten
atlama” da gece yarısı yakılan ateşlerle gerçekleştirilir.
TARİHÇESİ
Ahırkapı Sokak’ta ilk Hıdrellez 1997 yılında Armada Bahçe’de
yapılmış, daha sonraki yıllarda semtte bulunan diğer oteller
ve kuruluşların katılımıyla genişlemiştir. Genişleme hem sunulanların
nicelik ve niteliğinin, hem de ziyaretçilerin sayısının -on
bin kişi ve katları- artması biçiminde sürmektedir.2007'de 50.000 kişi beklenmektedir.
YERİ
-Şimdilik- Ahırkapı Sokak ve civar sokaklar...2007'de, Akbıyık Caddesi de etkinlik alanına eklendi.
NEDEN YAPILIYOR?
Amaç insanların hurafelere inanmasını, olmayacak düşlere kapılmasını
teşvik etmek ya da dinsel veya kültürel telkinde bulunmak
asla değildir. Bu etkinlik kent yaşamında bir geleneğin canlı
tutulması, kıştan bunalan insanların rahatlayıp eğlenmesi
ve umutlarını tazelemesi için yapılmaktadır. Bir yan amaç
da “tarihi yarımada”nın İstanbullu’lar tarafından
tanınması ve sevilmesini sağlamaktır. İstanbul’da yaşayıp
da hayatında bir kere olsun bu semte uğramamış olanlar, bir
kere Hıdrellez’e gelince “neleri kaçırdıklarını”
daha iyi anlamakta ve sonra tekrar gelmektedirler. Bu da tıpkı
“Eminönü Yürüyüş Yolları” projesi -
http://eminonuplatformu.org/yuruyusyollari - gibi, tarihi
yarımadadaki kültür mirasının korunabilmesi için önemli bir
husustur. Çünkü bir şeyin “değerini bilmek” önce
“tanımak” ve “sevmek”, sonra sonra
da “sevdiği için korumak”la mümkün olup,
“aklın bilmediğine yürek üzülemez”!
KİMLER DÜZENLİYOR?
“Ahırkapı’da Hıdrellez” “Eminönü Sivil Girişimi” ve Eminönü
Belediyesi tarafından düzenlenmektedir. Etkinlik, İstanbul
Valiliği ve İstanbul İl Kültür Müdürlüğü tarafından önemli
ölçüde desteklenmektedir. “Eminönü Sivil Girişimi” ise "Tarihi
Yarımada için Eminönü Platformu"nun (http://eminonuplatformu.org)
bir alt çalışma grubudur. 2007'ye girerken, Eminönü Sivil Girişimi,
"Ahırkapı Hıdrellez Şenlikleri Derneği"ni kurarak, bu etkinliğin yönetimini
kurumsallaştırmaya başlamıştır.
KİMLER KATILIYOR?
Başta Ahırkapı Sokak ve civar sokaklardaki olmak üzere Eminönü
İlçesinde çalışan oteller, lokantalar, turizm ve kültür kuruluşları,
ürettikleri ürün ve hizmetleri karşılıksız olarak sunmaktadırlar.
Bunun dışında etkinliği düzenlemek için gereken –ışıklandırma,
konserler için sahne kurulması, ses ve ışık düzenlemeleri,
pankartlar, basılı malzeme, sanatçıların ücretleri, altyapı,
v.b.-harcamalar uzun yıllar sonra bu etkinliği destekleme kararı veren
kurum ve kuruluşlar tarafından karşılanmaktadır.
BU İŞTEN KİM NE KAZANIYOR?
Hıdrellez etkinliğinde sunulan yiyecek ve içecekler makul
ücretlerle fiş karşılığı satılmaktadır. Bu biçimde biriken
para etkinliğin altyapısı için harcanan paranın sadece bir
kısmını karşılamaya yaramakta, bu etkinlikten hiçbir kuruluş
bilinen anlamda “kâr” etmemektedir. Ancak
yine de işi “bu zahmete girilmeye değer”
kılacak bazı “kâr”lar sözkonusudur. Onları da şöyle sıralamak
mümkündür:
- Ahırkapı semti ve Eminönü ilçesi; gerek
kalabalık sayıdaki izleyici kitlesi, gerekse basının büyük
ilgisi sayesinde tüm Türkiye tarafından “duyulmakta”, “bilinmekte”dir.
Bu da yukarıda bahsedilen “ilçenin değerinin bilinmesi ve
ona sahip çıkılması” yolunda önemli adımlardandır. İzleyiciler
içindeki yabancı gezginler ve dış basın aracılığıyla etkinlik
zaman zaman yurt dışında da konu olmaktadır.
- Etkinliğe katılan kuruluşlar ve sanatçılar
bir taraftan da kendilerini tanıtmaktadırlar. Bu da onların
daha sonradan “talep görmelerine” yardımcı olmaktadır.
- Hıdrellez’e gelenler de hem eğlenmekte,
hem de toplu etkinliğin bir parçası olarak bu demokratik
“Şölen”den ve tarihi yarımadadan tad almaktadırlar.
“AHIRKAPI'DA HIDRELLEZ”
WEB SİTESİ HAKKINDA
Hıdrellez için ilk kez 2005 yılında -İngilizce
ve Fransızca özetli-
özel bir web sitesi yapılmıştır. Sitede daha önceki yıllara
ait etkinliklerin görüntüleri,
2006, 2005 ve 2004’te yapılanın filmleri ve diğer bilgiler ayrıntılı
olarak yer almıştır. İstanbul’dan uzakta olanların dileklerini
yollamaları ve isteyenlerin dostlarını etkinlikten anında
haberdar edebilecekleri bir e-davetiye
de çevrimiçi (“online”) olarak sitede mevcuttur. İletişim
sayfasını ziyaret edip, görüş ve önerilerde de bulunmak da
mümkündür. 2006'da bir "weblog"
(web-kütüğü: "blog") formatında oluşturulan "Haberler"
sayfası siteye eklenmiştir.2005 ve 2006 yıllarında çevrimiçi yollanan dilekler basılmış
ve nahıllara iliştirilmiştir. Aynı şey bu yıl da yapılacaktır.
Çevrimiçi dilek yollamak ancak 5 Mayıs 2007 akşamı saat 18.00'e
kadar mümkün olacaktır.
<<Geri
dön
|
